قرآن در مكه و مدينه پيغمبر در چهل سالگى برسالت مبعوث شد و هنگاميكه وفات يافت شصت - و سه سال داشت از آغاز بعثت تا پايان عمر وحى آسمانى بر او نازل ميشد و احكام دين را معين ميكرد ، گاهى نيز يك يا چند آيه براى حل مشكلات پيغمبر و تعيين خط سير او در رخدادهاى جارى نازل ميشد يكى از حوادث مهم زندگانى پيغمبر هجرت از مكه بمدينه بود كه زندگانى پيغمبر را به دو دوره تقسيم مىكند و به مناسبت آن روش وى در اداى رسالت متفاوت مىشود . پيغمبر پيش از هجرت با قريش در مسائل كلى مخالفت داشت و با آنها راجع بالوهيت و وحدت و تعدد خدايان گفتگو ميكرد و از قيامت و حساب و عذاب بيمشان ميداد و به آنها سفارش ميكرد كه با زنان و بندگان خود بانصاف رفتار كنند ، در تعليمات خود فقير و توانگر را برابر ميگرفت و به توانگران ميگفت چيزى از مال خويش را به فقير و محروم بدهند و همين چيزها بود كه مردم قريش را بر ضد او بر - انگيخت كه به آزار وى و پيروانش كمر بستند شايد او را از دعوت بازدارند و نگذارند براى نشر آن با كسان گفتگو كند و دين وى از ميان برود . وقتى پيغمبر بمدينه مهاجرت كرد مسائلى را كه دربارهء عبادت و اخلاق در مكه با - جمال گفته بود تفصيل داد بعلاوه نظاماتى براى معاملات و ازدواج و طلاق و حد و قصاص مقرر داشت و شراب و زنا و قمار را حرام كرد . پيغمبر در مكه و مدينه اجتماع نوزاد اسلامى را سامان ميداد و براى انتشار اسلام مىكوشيد قرآن در همه احوال پشتيبان وى بود و بوسيله قرآن با مردم مكه محاجه ميكرد و خدايان آنها را تحقير ميكرد و بر نظاماتشان خرده ميگرفت . در مدينه نيز قرآن راهنماى پيغمبر بود و در بحث و محاجه با يهودان كه ميخواستند از اهميت دين وى بكاهند و نمىتوانستند ببينند كه از ميان عربهاى صحرانشين و بيسواد پيغمبرى برخيزد از آن استفاده ميكرد و هنگاميكه يهودان و مسيحيان از فرط حسد مندرجات